Framvinda 2. áfanga

2007-2011

Virkjunarkostir í 2. áfanga

Alls voru 83 virkjunarkostir lagðir fram til mats í 2. áfanga rammaáætlunar. Kort af þessum virkjunarkostum má finna hér. Listar yfir kosti í vatnsafli og jarðvarma sýna þessa kosti og ýmsar tölulegar upplýsingar um þá. Skýringar með listunum má finna hér.

Upplýsingablöð um virkjunarkosti í 2. áfanga

Iðnaðar– og umhverfisráðuneyti fengu Sveinbjörn Björnsson formann verkefnisstjórnar 1. áfanga til að endurskoða lýsingar sínar á þeim virkjanakostum sem metnir voru af faghópum 2. áfanga. Að auki var hann fenginn til að bæta við samantekt um einkunnagjöf, mat faghópa á verðmætum einstakra staða og svæða,  áhrifum virkjunar á þau verðmæti ásamt samanburði við meðaltöl. 

Hér á eftir fara skrár með lýsingum fyrir hvern virkjunarkost ásamt yfirliti um niðurstöður og eru þær merktar raðnúmerum þeirra í skýrslu verkefnisstjórnar 2. áfanga rammaáætlunar.

Athugið að lýsingarnar eiga við virkjunarkostina eins og þeir voru lagðir fram í 2. áfanga. Á fyrstu stigunum breytist hönnun virkjunarkosta oft mikið og þess vegna er líklegt að sumar lýsinganna eigi illa við í dag, rúmum tíu árum eftir að hugmyndirnar voru fyrst lagðar fram.

Minnisblað 4 - Hvalá

Minnisblað 5 - Blönduveita

Minnisblað 6 - Skatastaðavirkjun B

Minnisblað 7 - Skatastaðavirkjun C

Minnisblað 8 - Villinganesvirkjun

Minnisblað 9 - Fljótshnúksvirkjun

Minnisblað 10 - Hrafnabjargavirkjun

Minnisblað 12 - Arnardalsvirkjun

Minnisblað 13 - Helmingsvirkjun

Minnisblað 14 - Djúpá í Skaftárhreppi

Minnisblað 16 - Skaftárveita með miðlun í Langasjó

Minnisblað 17 - Skaftárveita án miðlunar í Langasjó

Minnisblað 18 - Skáftárvirkjun

Minnisblað 19 - Hólmsárvirkjun við Einhyrning

Minnisblað 20 - Hólmsárvirkjun við Einhyrning með miðlun í Hólmsárlóni

Minnisblað 21 - Hólmsárvikjun neðri við Atley

Minnisblað 22 og 23 - Markarfljótsvirkjun A og B

Minnisblað 24 - Tungnaárlón

Minnisblað 25 - Bjallavirkjun með tungaárlóni

Minnisblað 26 - Skrokkölduvirkjun

Minnisblað 27 -Norðlingaölduveita

Minnisblað 28 - Búðarhálsvirkjun

Minnisblað 29 - Hvammsvirkjun

Minnisblað 30 - Holtavirkjun

Minnisblað 31 - Urriðafossvirkjun

Minnisblað 32 - Gýgjarfossvirkjun

Minnisblað 33 - Bláfellsvirkjun

Minnisblað 39 - Hagavatnsvirkjun

Minnisblað 40 - Búlandsvirkjun

Minnisblað 61 - Reykjanes stækkun

Minnisblað 62 - Stóra Sandvík

Minnisblað 63 - Eldvörp

Minnisblað 64 - Sandfell

Minnisblað 65 - Trölladyngja á Krýsuvíkursvæði

Minnisblað 66 - Sveifluháls

Minnisblað 67 - Austurengjar

Minnisblað 68 - Brennisteinsfjöll

Minnisblað 69 - Meitillinn

Minnisblað 70 - Gráuhnúkar 

Minnisblað 71 - Hverahlíð

Minnisblað 72 - Hellisheiði

Minnisblað 73 - Innstidalur

Minnisblað 74 - Bitra

Minnisblað 75 - Þverárdalur

Minnisblað 76 - Ölfusdalur

Minnisblað 77 - Grændalur

Minnisblað 78 - Geysir

Minnisblað 79 - 82 Kerlingarfjöll

Minnisblað 83 - Hveravellir

Minnisblað 84 - 90 Torfajökulssvæði

Minnisblað 91 og 104 Hágönguvirkjun

Minnisblað 92 - Vonarskarð

Minnisblað 95 - Hrúthálsar

Minnisblað 96 - Fremrinámar

Minnisblað 97 - Bjarnarflag

Minnisblað 98, 99 og 103 - Krafla 1 stækkun, Krafla 2 fyrsti og annar áfangi

Minnisblað 100 - Gjástykki

Minnisblað 101 og 102 - Þeistareykir

Hér að neðan má finna kort af viðeigandi ferða- og náttúrusvæðum:

Ferðasvæði

Náttúrusvæði

Samráðsfundir 2008-2009

Að neðan er listi yfir samráðs- og kynningarfundi verkefnisstjórnar 2. áfanga með samtökum, hagsmunaaðilum, fyrirtækjum og áhugafólki. 

Samráðsaðili Dagsetning
Alþýðusamband Íslands 8.9.2008
Byggðastofnun, aðalfundur 20.5.2009
Bændasamtök Íslands 9.9.2008
Eyþing 9.10.2008
Ferðafélag Íslands 31.10.2008
Félag leiðsögumanna 5.9.2008
Fjórðungssamband Vestfirðinga - minnisblað - ályktun um orkuöryggi 20.3.2009
Framtíðarlandið 9.9.2008
Hálendisferðir 31.10.2008
Hestasport og www.rafting.is   8.5.2009
Hitaveita Suðurnesja 5.9.2008
Íslenskir fjallaleiðsögumenn 31.10.2008
Landgræðsla ríkisins 5.9.2008
Landssamband hestamanna 8.9.2008
Landssamband stangveiðifélaga 8.9.2008
Landssamband veiðifélaga 8.9.2008
Landvernd 8.9.2008
Landsvirkjun 5.9.2008
Meistaranemar í lögfræði við HR 19.1.2009
Náttúrustofa Vestfjarða - minnisblað 20.3.2009
Náttúruverndarsamtök Íslands 8.9.2008
Náttúruverndarsamtök Suðurlands - greinargerð 20.11.2008
Náttúruverndarsamtök Vestfjarða 20.3.2009
Norðurorka 3.10.2008
Orkubú Vestfjarða - Kynning á Glámuvirkjun 20.3.2009
Orkuveita Húsavíkur 6.6.2008
Orkuveita Reykjavíkur 9.9.2008
RARIK 9.9.2008
Samtök atvinnulífsins 8.9.2008
Samtök sunnlenskra sveitarfélaga 20.11.2008
Samtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra 19.10.2008
Samtök sveitarfélaga á Suðurnesjum 11.10.2008
Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi 18.9.2008
Samtök um náttúruvernd á Norðurlandi (SUNN)   8.5.2009 
Skógræktarfélag Íslands 9.9.2008
Sveitarstjórn Skagafjarðar 8.5.2009 
Útivist 9.9.2008
Veiðimálastofnun 21.11.2008
Vesturverk - fylgiskjal 1 - fylgiskjal 2 - fylgiskjal 3 20.3.2009
Þingflokkur Framsóknarflokksins 3.6.2009
Þingflokkur Borgarahreyfingarinnar 10.6.2009
Þingflokkur Samfylkingarinnar 3.6.2009
Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins 24.6.2009
Þingflokkur VG 10.6.2009
Þjórsársveitir - kynningarbæklingur f.hl. - kynningarbæklingur s.hl. 20.11.2008

Kynningarfundur verkefnisstjórar og faghópa um mat á landslagi, 17. apríl 2009

Minnisblað með inngangi, kynningu og skýringum á meðfylgjandi glærukynningum framsögumanna

Viðbótarefni - lokaafurð verkefnisins:
Íslenskt landslag. Sjónræn einkenni, flokkun og mat á fjölbreytni. Skýrsla unnin af sérfræðingum við Háskóla Íslands fyrir Orkustofnun og rammaáætlun. Janúar 2010.

Kynningarfundur á virkjunarkostum, 9. júní 2009

Verkefnisstjórn 2. áfanga hélt opinn kynningarfund í Þjóðminjasafninu þar sem kynnt voru frumdrög virkjunarkostanna sem voru metnir í 2. áfanga. Guðni Jóhannesson orkumálastjóri og formaður faghóps IV flutti kynninguna.

Kynning á virkjunarkostum í 2. áfanga.
 

Kynningarfundur Landsnets um flutningskerfi raforku vegna 2. áfanga rammaáætlunar, 28. sept. 2009

Kort yfir möguleg tengivirki á raforku-dreifikerfi vegna nýrra virkjunarkosta: 

Kynningarfundur um aðferðafræði rammaáætlunar 30. október 2009

Föstudaginn 30. okt. 2009 efndi verkefnisstjórn til kynningarfundar í Þjóðminjasafninu þar sem kynnt var aðferðafræði sem faghópar munu nýta við mat á þeim þáttum sem áhrif hafa á röðun virkjunarkosta og hugsanlega nýtingu. Til að nálgast glærukynningar formanna faghópanna má smella á heiti hópanna að neðan:

1. Þóra Ellen Þórhallsdóttir, formaður faghóps 1: Náttúrufar og minjar
2. Anna G. Sverrisdóttir, formaður faghóps 2: Ferðaþjónusta, útivist og hlunnindi
3. Kjartan Ólafsson, formaður faghóps 3: Þjóðhagsmál, atvinnulíf og byggðaþróun
4. Guðni A. Jóhannesson, formaður faghóps 4: Orkulindir

Lagafrumvarp um rammaáætlun, 2009-2011

Haustið 2009 var hafist handa við samningu lagafrumvarps til að setja lagaramma utan um niðurstöðu 2. áfanga rammaáætlunar. Fyrirhugað var að niðurstaða verkefnisstjórnar tengdist frumvarpinu með þingsályktunartillögu. Frumvarpsdrögum var skilað til iðnaðarráðuneytisins í árslok 2009 og sendi ráðherra drögin til umsagnar til ýmissa aðila. Frumvarpið var síðan kynnt á fundi ríkisstjórnar í desember og lagt fyrir þingflokka stjórnarmeirihlutans. Af hálfu faghópa rammaáætlunar var lögð áhersla á að lagafrumvarpið yrði afgreitt sem lög frá Alþingi áður en niðurstaða verkefnisstjórnar yrði gerð opinber. Lög um verndar- og orkunýtingaráætlun voru samþykkt af Alþingi 11. maí 2011. Samkvæmt þeim leggur iðnaðarráðherra í samráði við umhverfisráðherra fram tillögu til þingsályktunar um flokkun virkjunarhugmynda á grundvelli tillagna verkefnisstjórnar 2. áfanga rammaáætlunar.

Niðurstöður faghópa, mars 2010

Niðurstöður faghópa lágu fyrir í árslok 2009 og ákvað iðnaðarráðherra að niðurstöður faghópanna yrðu settar í opið umsagnarferli. Þar gæfist hagsmunaaðilum og almenningi færi á að koma á framfæri athugasemdum og ábendingum um aðferðafræði og niðurstöður faghópanna. Í því skini var gefin út skýrsla til að kynna starf og afurðir faghópanna og kom hún út um leið og umsagnarferlið hófst, þann 8. mars 2010. Í fyrstu skyldi umsagnarferlið standa í 6 vikur en síðar var það lengt um tvær vikur þannig að umsagnir skyldu hafa borist í síðasta lagi þann 3. maí 2010. 

Kynningarfundir vegna umsagnarferlis, mars - maí 2010

Samhliða umsagnarferlinu efndi verkefnisstjórn til kynningarfunda víða um land þar sem formenn faghópa kynntu aðferðafræði og niðurstöður hópanna og svöruðu auk þess fyrirspurnum. Fyrsti fundurinn var haldinn 9.3.2010 í Reykjavík. Gögn frá þeim fundi eru hér: 

Þetta efni var svo kynnt á níu fundum til viðbótar víðs vegar um landið, þ.e. 13.3.2010 á Selfossi og Kirkjubæjarklaustri , 29.3.2010 í Mývatnssveit , 30.3.2010 í Varmahlíð , 31.3.2010 á Nauteyri við Ísafjarðardjúp , 12.4.2010 í Grindavík og 21.4.2010 í Reykjavík . Einnig var haldinn kynningarfundur fyrir frjáls félagasamtök í Reykjavík 23.3.2010 og kynningarfundur með Samorku þann 21.4.2010.

Innsendar umsagnir 2010

Að neðan er að finna lista yfir innsendar umsagnir sem bárust verkefnastjórn  á meðan umsagnarferli um störf, aðferðafræði og niðurstöður faghópa 2. áfanga rammaáætlunar stóð yfir frá 8. mars - 3. maí 2010. Alls bárust 39 umsagnir frá einstaklingum, fyrirtækjum, samtökum og opinberum aðilum. 

  1. Atie Bakker, Guðfinnur Jakobsson og Gerhard Plaggenborg
  2. Árdís Jónsdóttir, Veiðifélag Þjórsár
  3. Ásgeir Valur Sigurðsson
  4. Bergþóra Sigurðardóttir
  5. Eldvötn - samtök um náttúruvernd í Skaftárhreppi
  6. Félag umhverfisfræðinga
  7. Framtíðarlandið
  8. Guðmundur Páll Ólafsson
  9. Halla Kjartansdóttir
  10. HS Orka
  11. Heimsminjanefnd Íslands
  12. Ingibjörg Elsa Björnsdóttir
  13. Ingibjörg G. Guðjónsdóttir
  14. Íslenskir fjallaleiðsögumenn
  15. Kjartan Ágústsson
  16. Kolbrún Halldórsdóttir
  17. Kristinn Geir Steindórsson Briem
  18. Landsnet
  19. Landsvirkjun
  20. Landvarðafélag íslands
  21. Landvernd
  22. Náttúrufræðistofnun
  23. Náttúruverndarsamtök Íslands
  24. Náttúruverndarsamtök Suðurlands
  25. Norðurþing
  26. Orkuveita Reykjavíkur
  27. Ólafur Sigurjónsson
  28. Petra Mazetti og Björn Pálsson
  29. Ragnhildur Sigurðardóttir
  30. Rarik 
    1. Skatastaðavirkjun C
    2. Skatastaðavirkjun - Flæðilönd
    3. Skatastaðavirkjun - Flóð
  31. Samtök ferðaþjónustunnar
  32. Samorka
  33. Sigþrúður Jónsdóttir
  34. Skúli Jóhannsson
    1. Svar til Skúla
    2. Skeyti 2 frá Skúla
  35. Sól á Suðurlandi
  36. Suðurorka
  37. Tryggvi Felixson
  38. Umhverfisstofnun
  39. Veiðimálastofnun

Úrvinnsla úr umsögnum 2010

Faghóparnir og verkefnisstjórn fóru yfir innsendar umsagnir og brugðust faghóparnir hver um sig við því sem sérstaklega var beint að þeim. Svör þeirra má finna hér að neðan.

Svör verkefnisstjórnar

Svör faghóps I
Svör faghóps II
Svör faghóps III
Svör faghóps IV

Ítarefni vegna starfs faghóps IV - Raflínulagnir vegna virkjunarkosta

Þegar litið er til nýrra virkjana skiptir tenging þeirra við dreifikerfi verulegu máli. Bæði er um
að  ræða verulegan kostnaðarlið og við mat á umhverfisáhrifum er mjög  litið  til  legu  raflína.
Faghópur  IV  áætlaði  tengikostnað  virkjunarkosta  við  flutningskerfi  raforku    eða  til
notkunarstaðar með hliðsjón af  líklegri lengd háspennulína og þeim tengibúnaði sem til þarf.
Raforkuflutningskerfi   landsins er í höndum Landsnets sem ber ábyrgð á lagningu raflína frá
nýjum  virkjunum  að meginlínum  eða  beint  til  stór  notenda.    Í  fæstum  tilfellum  lágu  fyrir
áætlanir um tengingu nýrra orkukosta sem rammaáætlun var með til mats og tillögur um legu
raflína  í hverju  tilfelli kölluðu á  tímafreka og kostnaðarsama   undirbúningsvinnu.   Landsnet
var því ekki í aðstöðu til leggja fram upplýsingar til að meta  tengikostnað virkjunarkosta. Eitt
hlutverk faghóps IV var þó að meta tengikostnað með tilliti til áhrifa á hagkvæmni og einnig
skyldi  faghópurinn  leggja  fram  grunnhugmyndir  að  línustæðum  sem  aðrir  faghópar  tóku
afstöðu  til. Þar  sem  ekki  lágu  fyrir  áætlanir um  tengingu virkjunarkosta  rammaáætlunar hjá
Landsneti varð faghópurinn að setja saman aðferðafræði  sem gæfi hugmynd um tengikostnað
og -línustæði.  Í töflum 2.2 og 2.3 er tengikostnaður tilgreindur sérstaklega fyrir hverja virkjun
eins og hann var notaður við röðun virkjana innan hagkvæmniflokka.
Aðferðafræði vegna raflínulagna byggðist á eftirfarandi forsendum:

a)  Landsnet lét í té upplýsingar um staðsetningu núverandi og áætlaðra tengivirkja. Raflínur frá
nýjum  virkjunum  liggja  á milli  tveggja  tengivirkja;  annað  er  staðsett  í  eða  við  stöðvarhús
 virkjunar  og  hitt  á  viðtökustað,  annað  hvort  þar  sem  raforkan  sameinast  megin
flutningskerfinu eða á notkunarstað.

b)  Mæld  var  bein  loftlína  frá  áætluðum  virkjunarstað  að  því  tengivirki  sem  næst  stóð    óháð
landsháttum eða náttúrufari að undanskildum augljósum hindrunum, s.s.erfiðu fjalllendi, að
viðbættu 30% fráviki til að gera ráð fyrir  líklegum krókaleiðum vegna  landshátta, viðkvæmra
svæða og landslagsheilda.

c)  Tengikostnaður  var  síðan  reiknaður  samkvæmt  neðangreindri  töflu  sem  verkfræðistofan
Mannvit  setti  upp.  Í  öllum  tilfellum  miðuðust  útreikningar  við  loftlínur  (ekki  jarðstrengi). 

d)  Allir virkjunarkostirnir voru metnir sem sjálfstæðar einingar í hagkvæmnimati tengikostnaðar.
Til  framtíðar má hins  vegar ætla að  klasar  virkjana – þ.e.  virkjanir  sem  standa nærri hverri
annarri – muni njóta hagkvæmni með  sameiginlegri  tengingu  við dreifikerfið/notkunarstað.
Af  þeim  sökum  voru  lögð  fyrir  aðra  faghópa  kort  er  sýndu  samtengda  virkjunarklasa með
einni megintengingu við dreifikerfið. Þau vinnukort  liggja  frammi á vefsíðu rammaáætlunar.
 
Mat annarra faghópa tók mið af hinni grófu mynd sem faghópur IV dró upp af línustæðum. Í
mörgum  tilfellum er augljóst að uppgefin  línustæði eru  fyrsta  tilgáta. Áður en  línustæði eru endanlega ákveðin fer fram umfangsmikil rannsóknavinna á vegum Landsnets og fyrirhuguð
línustæði munu ávallt vera gaumgæfð  í mati á umhverfisáhrifum og af  skipulagsyfirvöldum
sveitarfélaga.  Kort  sem  sýna  tilgátur  faghóps  IV  um  línustæði  má nálgast að neðan. Athugið að á kortunum er huhgsanlegar nýjar línur tálknaðar með bláum línum, gulir hringir tákna virkjunarkosti en rauðir hringir tengivirki.